Un serio problema.

Temos un serio problema na provisión de infraestructuras e servizos públicos. Resulta que os encargados da súa planificación van en coche oficial, acuden a clínicas privadas, confían a formación dos seus fillos nunha universidade multimillonaria, etc. E cando surxen os problemas non hai bagaxe para propoñer solucións adelantadas ós tempos, por moita titulación e moito master que se teña.

Un exemplo característico é o tema do transporte. O suposto colapso da AP9, a principal arteria galega, ven sendo un tema moi recurrido nos xornáis do país e nos últimos tempos. Surxen iniciativas tanto dende a clase política coma dende os medios de comunicación para arranxar este problema cunha autovía paralela que sexa ó mesmo tempo unha liberación da peaxe, ou tamén cunha eventual recuperación da titularidade do vial por parte da administración.

Escabichar montes para facer novas estradas é un negocio con moitos intereses, negocio que tamén crea emprego e que non vou a criticar precisamente por iso. Pero cando temos unha plataforma ferroviaria que está a ser remodelada de norte a sur para acoller un futuro tren de alta velocidade, quizais habería que enfocar esa necesaria alternativa á AP9 pola vía do tren. Os políticos son quenes teñen a responsabilidade de esixir ás empresas de turno, comezando por hoxe mesmo, servizos combinados de tres-bus e tren-avión de calidade e a prezos asequibles.

Centrándonos no lamentable estado no que se encontra unha autoestrada pola que circulan decenas e decenas de miles de coches tódolos días, os políticos teñen a responsabilidade de velar por unhas condicións de servizo determinadas en troques de andar a regalar prórrogas no contrato de concesión a cambio de nada. Haberá algunha forma de bloquear os dereitos da empresa concesionaria se o vial segue a presentar un estado similar ó de calqueira autovía a pesares da facturación que os galegos lle estamos a precisar cada xornada, ano tras ano.

O día que se lles curten determinados privilexios verbo do resto dos mortais comezarán a preocuparse por estas cousas. Dese xeito preocuparíanse por que a futura estación do AVE en Vigo teña conexión directa có autobús interurbán, o futuro tren de cercanías e a propia autoestrada; antes que anunciar a bombo e platillo a construcción dun hotel de non sei cantas plantas ou o periscopio proxector da ría entre outras pixotadas varias.

Artículo publicado na edición nº 68 do Xornal a Peneira da Louriña, no mes de Xaneiro de 2010.

Análisis da moción de censura e do pacto de goberno no Porriño.

Cos datos que dispoñemos pouca cousa se pode afondar, falamos de operacións que se soen cociñar nas traseiras dos palacios e coa dilixencia da deputación de turno. Pero tardaron moito tempo, sobre todo sabendo que a división do PP non foi rentable electoralmente para os partidos de esquerda, os cales gobernaron de rebote tralos comicios de 2003 con cinco concelleiros.

Seis anos de loitas intestinas na dereita porriñesa que por fin desta vez parece que remata na manida moción de censura…, a ano e medio dunha nova cita electoral. Tempo dabondo para que o BNG se poida resarcir do queme no que andaba metido e tempo dabondo para que o PSOE explote unha maior frescura resultante daquela saída do goberno tralos comicios de 2007.

Nembargantes un ano e medio de goberno pode ser unha reválida para o PP na súa reunificación. Poden chegar moi fortes se non cometen erros ou se non permiten que os xefes dunha tribu pisen o recinto da tribu do seu carón.

Polo momento non me gusta o reparto de tareas. Son demasiadas e non están centradas en áreas definidas, por exemplo: economía, urbanismo e relacións intitucionais; tantas coma partidos integran o pacto. A xestión municipal non debería estar tan desglosada e semella que todos quixeron coller cacho de tódalas roscas en xogo. Aínda así é de esperar unha certa revitalización no concello, aunque solo sexa polo apoio da deputación.

Están destrozando Cataluña, dice el tío.

Escribiu alguén un artículo recente dun coñecido xornal acerca dos límites da vontade do pobo para según que cousas, límites expresados na propia Constitución Española, os cales permiten non ter que cambiar o  sistema cada vez que haxa unha nova maioría. Sempre fun moi respetuoso coas posturas independentistas, soberanistas ou autodeterminativas; pero se unha norma tan absoluta coma unha constitución di que non se pode pois non se pode e punto. E se para permitilo hai que cumprir unha serie de requisitos, pois ata chegar a ese punto nin un ápice de victimismo, por favor.

Frases coma a que titulan a columna de hoxe poden calar fondo nun amplo sector da sociedade catalana, pero resultan totalmente lesivas para moitos cidadáns de moitas rexións, nacións ou comunidades autónomas (a gusto de cada un) que somos conscientes das necesidades reais da nosa terra e dos agravios comparativos verbo algunhas desas rexións, nacións ou comunidades autónomas de España.

Vaia por diante que o extraordinario progreso de Cataluña débese a unha histórica conxunción de cultura política, amplitude de miras, espíritu emprendedor, formación e aproveitamento dos recursos propios; factores que a día de hoxe todavía andamos a buscar en Galicia e que explican en moi boa parte as diferenzas existentes entre as oportunidades que ofrece unha e outra terra. Pero por nos ser moi tontos ou eles ser moi listos, pois o carallo é pedir, nos últimos tempos o esforzo do estado en materia de infraestructuras e dotación de servizos públicos nunca resolveron esas diferenzas existentes entre uns territorios e outros, acercáronos en certas cousas pero segue mediando un abismo en moitas outras.

Gustaríame invitar a pasar uns días pola costa Atlántica a eses señores que van proclamando a discriminación de Cataluña (non sei a vos, pero a min recórdanme aqueles outros que non paran de falar da ruptura de España) a ver que opinan cando vexan que moitas das vantaxes ás que están acostumados na súa vida diaría se esfuman coma por arte de maxia, ó tempo que lles fará ver que hai toda unha vida de Segunda División máis alá dos luxos da Champións League.

Artículo publicado na edición nº 67 do Xorna a Peneira da Louriña, no mes de Decembro de 2009.

Democrático pero errático.

Resulta curioso coma se toman decisións na nosa democracia. O principio da maioría, por moi recurrido que este se faga, non ten porque facernos chegar sempre ás mesmas conclusións. Un exemplo o temos na nova autovía entre O Porriño e Mos, onde se pretende resolver un desaguisado non tendo en conta que o tempo pasou, as cousas cambiaron, e agora hai unha autopista. Esta estrada comunica Tui con Rande, Baiona ou Sárdoma, grazas ó nó de Puxeiros. Unha autopista de peaxe moi cara e que, precisamente por iso, vai vacía.

A explicación: facer proxectos basándose en golpes de efecto populistas en troques de criterios máis técnicos. Resulta políticamente máis rentable vender unha infraestructura nunha grande bolsa de votantes coma é a cidade de Vigo a cambio de seguir resquebrallando unha pequena bolsa de votantes coma é o municipio de Mos. Logo teremos á alcaldesa Nidia botando fume porque isto non pode ser e tal, namentres, o alcalde Abel dicindo que o Ministerio de Fomento cumple con Vigo e que Xosé Blanco será un gran candidato á Xunta. Menuda área metropolitana! Cada cual barrendo para casa…, pero a escoba baleira. O criterio custe-beneficio aplicado á recolección de votiños.

Unha infraestructura deste tipo se debería valorar cunha perspectiva máis ampla, porque os seus posibles beneficios ou costes suponse moito máis lonxanos do que ocurra no centro da cidade olívica ou na parte alta da Louriña. Pero nada, aquí os políticos mercadean con todo, aínda que non vaia con eles. O carallo é vender. É igual se resulta menos costoso compensar a Audasa para liberar a peaxe no mencionado tramo da AP9, aproveitando logo a distribución do citado nó de Puxeiros. Que va, os de Vigo dirán que temos nova autovía e os de Mos que temos outra máis. Pero ninguén fala do que é realmente conveniente para todos, non existe ese enfoque.

Artículo publicado no nº 66 do xornal A Peneira da Louriña, no mes de Novenbro de 2009.

O Porriño, seis anos despois.

Don Xosé Manuel parecía infinito. Victorioso grazas a unha forma de goberno personalista, no climax foi sucedido polo excelentísimo azote do pleno. O novo alcalde impuxo formas menos centrífugas, con maior armonía e funcionalidade. Enseguida imprantou unha dirección de perfil máis tecnocrático (delegar naqueles que saben do tema e que non se durman nos plenos), ainda que non por iso menos sectaria nalgún área; ese mal endémico da pequena democracia hispánica. A pesares dos gobernos en minoría, do estratéxico veto deputacional, dun PXOU non querido e dos orzamentos nunca ou case nunca aprobados; a cousa foi tirando. Uns novos aliados surxiron: a Xunta, en mans do bipartito, sucedendo ó tamén infinito Don Manuel.

As transformacións no casco urbán foron maís que unha declaración de intencións, do mesmo xeito que o foi a amnesia supetona que lle deu o ex-azote do pleno, nada máis sentarse no sillón, co tema das canteiras. Porque cando entramos en materia de números e falamos da facenda local, seguimos un tanto opacos. Non se publican boletíns sobre o estado patrimonial da casa do concello (non temos nin unha páxina web), non se actualiza a información para o Consello de Contas da Xunta, non se pon orde na actualización das taxas e dos impostos…, e pouco máis podemos dicir porque non sabemos o que pasa ahí dentro. Perdón, seguimos sen saber que pasa cos números ahí dentro, coma na maior parte dos concellos e, coma sempre, no Porriño.

Houbo exitosas liñas de acción social e de emprego. Existe un gran empeño por arranxar dunha vez por todas os problemas de abastecemento e saneamento nas parroquias. Co tempo, apareceron os independentes dos independentes, rompeuse cos socialistas, foronse os aliados da Xunta e abrazamos o Plan E. Non temos unha idea clara sobre a meirande dos grandes eixos de actuación dun concello, eu diría, estratéxico no sur da provincia (infraestructuras de cultura e ocio, solo industrial e polígonos, estradas, transporte público, crecemento da vila, Torneiros, a saída sur do AVE, a depuradora de Guillarei, as finanzas, o noso lugar no área metropolitana…).

Semella que levamos dous anos parados, sen cartos e sen impulso. Pero unha cousa vos digo. Eu recordo vivir nunha vila feudal, aburrida e gris; onde cada catro anos se cambiaban catro farolas e moitos acudían as furnas agradecidos porque o seu sobriño consta fixo naquela empresa ou polo empichado a carón do garaxe. Hoxe en día a xente ten máis conciencia, é crítica, aunque sexa porque somos un concello de dereitas. Ademáis, a vila está moito máis fermosa. Por iso é xusto recoñecer ó actual goberno, que pronto espirará, o esforzo por facer que este pequeño anaco de terra comezase a sair daquel estupor invivible.

Artículo publicado no nº 65 do Xornal A Peneira da Louriña, no mes de Outubro de 2009.

Humanizacións si, pero…

Resulta evidente que o principal eixo de actuación ó longo do mandato de Raúl Francés como alcalde do Porriño ven sendo a humanización do centro urbano, entendendo por humanización toda aquela actuación que busca o embelecemento das rúas e a súa recuperación para o viandante. Creo que somos moitos máis os partidarios deste tipo de políticas, en detrimento dos que pensan que un núcleo urbano funciona máis axeitadamente se podemos levar o coche ata o mostrador mesmo da tenda. Nembargantes, hai un par de temas que me parecen de fundamental crítica.

Por unha banda temos o problema dos aparcadoiros. Xa sabemos que se fixo unha gran cantidade de prazas subterráneas na Avenida de Galicia e que se tomaron medidas de aproveitamento en superfice coma o das zonas azuis. Con independencia de que ó parking habería que buscarlle un mellor aproveitamento para o comercio e a hostelaría local, temos que lembrar que non se pode obrigar a ninguén a ter que pagar para deixar o coche ben aparcado.

Sería fantástico, o mesmo tempo que se pechan rúas ó tráfico e se perden prazas de estacionamento gratuíto, poder habilitar en parcelas cercanas ás rúas afectadas, algunha superficie pública arborada e ben axeitada pero con 50, 100 ou 150 (as que se poidan) prazas de aparcamento; en zona azul e con prioridade para residentes. Matar tres paxáros dun só disparo. Para iso habería que ir pensando no próximo “Plan E”, non digo máis.

Por outra banda temos o problema da escasede de investimentos en beirarúas, iluminación e mantemento ou mellora das infraestructuras de comunicación nas parroquias. Compre dicir que parte da responsabilidade neste senso pode recaer na Deputación de Pontevedra (caso da estrada Torneiros-Mosende) pero ó goberno municipal véselle demasiado preocupado no centro urbano, onde históricamente lle resulta máis fácil gañar votos á esquerda.

Un último comentario. Estamos dacordo en que a reducción do excesivo uso que facemos do vehículo privado é necesaria para preservar o medio ambiente e para reducir o consumo de enerxías, ademáis de poder disfrutar de vilas e cidades máis apacibles. Pero namentres dende as administracións sigan tratando o tema do transporte colectivo como un problema menor, imos ter moitos atrancos no futuro. Ós gobernos locais da Louriña non se lles ve moi preocupados polo presente e o futuro do transporte de cercanías. Nin tan sequera para conectar as parroquias co humanizado centro da vila.

Artículo publicado no nº 64 do Xornal A Peneira da Louriña, no mes de Septembro de 2009.

Unha aventura que non ten porque quedar alí.

Foi unha mágoa que esa aventura que cada madrugada comezaba nas cocheiras do Porriño con destino á cidade olívica se perdera para sempre no tempo. Tamén foi unha mágoa que, asumindo unha segura derrota do lento tranvía fronte o desenrrolo do transporte por estrada, non houbese certa perspectiva nas xentes de entón para conservar un elemento que hoxe ben podería aportar un valor histórico-turístico e dinamizador para moitos barrios dos concellos da Louriña.

Sen embargo, a idea de que un tranvía moderno parta do centro do Porriño e, atravesando barrios e lugares poboados de Mos, comunique có Aeroporto e có centro de Vigo non deixa de ser unha cuestión interesante. En xoguo temos a reducción da dependencia do gasto en combustible para manter o transporte privado e maila conxestión das estradas. A aposta por un transporte público de calidade, sexa tranvía, tren de cercanías ou liñas de autobús; é á pata que nunca acabamos  de poder sosternos cando dende as administracións se toman decisións  (acertadas ou non) que fan máis  dificil e máis caro penetrar e aparcar nas áreas urbanas.

LEMBRANZAS DUNHA GRAN MENTIRA

Se un camiña polo peonalizado entorno do concello do Porriño encontrarase cunha ventaniña ó pasado recente, posta no chan para quen queira cheirar algo daqueles tempos. A peonalización dese contorno urbano estáse a completar estes días, ó mesmo tempo que observamos como a citada ventaniña ó pasado non fai máis que amosar un cachiño dunha realidade todavía presente, agochada e morta pola ignorancia e os escuros intereses.

Catro espabilados venderon a trola no seu momento, de que aquilo era un aparato lento, feo e que estorbaba os modernos automóbiles. Pero o certo foi que o único país de Europa que viviu tal desmantelamento dun servizo de transporte metropolitano coma o tranvía, foi desgraciadamente o noso. O país que tira con todo.

Efectivamente, cando un pensa que houbo un trenciño que partindo do centro do Porriño e atravesando as entrañas de Mos, chegaba o espacio que hoxe ocupa o aeroporto de Peinador para seguires a Vigo polo Calvario e que nin tan sequera temos unha liña de autobús que recorde e preste un servizo en condicións, xa pode imaxinar que pretenderon eses espabilados falando do progreso .

Porque do mesmo xeito que as estradas e os coches de hoxe en día non son os de hai sesenta anos, un tranvía moderno podería seguir facendo unha función na nosa espallada terra que o ferrocaril convencional non pode cubrir. Un medio de transporte eficiente. Sen embargo, o negocio que supuxo para eses catro espabilados o desmantelamento do único servizo de transporte metropolitano serio que endexamáis tivo a nosa comarca, todavía me escoce cando vexo as palas maltratando os ferros e os adoquíns todavía presentes no chan. Porque nin para conservar en condicións naturais algo que foi importante valemos, aínda que sexa como recordo histórico, porque coa historia os espabilados non fan negocio.

Articulo de opinión publicado na edición de Xullo do ano 2009 do xornal A Peneira da Louriña.

O TRANVÍA: AQUELA EXPERIENCIA…

Durante unha época o área de influencia da cidade de Vigo contou cun sistema de transporte metropolitano de calidade e que permitiu comunicar barrios e lugares onde o ferrocarril convencional non pode, circunstancia clave pola configuración xeográfica galega.

Este medio de transporte quedou ademáis impregnado na mentalidade colectiva duha xeración que veu coma gañaban unha movilidade laboral e comercial antes inusitada, ó mesmo tempo que vivían unha chea de innuberables historias e anécdotas.

Desgraciadamente ó servizo non tivo a posibilidade de evolucionar do mesmo xeito que si o fixeron as estradas, os automóviles e os autobuses. Unha serie de decisións, interesadas según algúns, basadas nun suposto atraso deste medio de transporte superado pola nova rapidez que impoñía o automóvil; cortaron de raiz esa posibilidade. O tranvía foi morrendo, desmantelado pouco a pouco ata ser pechado e enterradas a súas vías baixo o negro asfálto…

Coche pasando por Urzaiz con Colón en Vigo. Foto: Sociedad Amigos Tranvía de Vigo.

A rede metropolitana de Vigo.

Foron tres os núcleos que contou o sistema tranviario vigués. Por unha banda tiñamos os percorridos urbanos dentro da cidade. O 9 de agosto de 1914 quedou inaugurado oficialmente, tres anos despois de constituirse a sociedade Tranvías Eléctricos de Vigo. No seu período de madurez, a rede contaba con nove liñas. Estas conectaban diversas zonas do centro con Cabral, Chapela, Bouzas, A Florida e Coia.

O segundo núcleo era o que comunicaba a cidade có Val miñor. O tranvía collía dirección A Ramallosa pola costa e, de ahí, se dividía en dúas direccións: unha para Gondomar e outra para Baiona. O servizo comezou a funcionar no ano 1926 con serios problemas financeiros para a compañía, derivados dunha longa e costosa construcción.

O terceiro núcleo protagonizouno a inacabada obra entre Vigo e o Balneario de Mondariz, unha esoñación do industrial Don Enrique Peinador, que se quedou coma tal no malogrado tunel do Confurco, obra que nin tan sequera se chegou a rematar. Polo tanto, esta liña quedou “reducida” a unha conexión dos municipios do Porriño e Mos coa cidade, entrando pola Avenida Ramón Nieto e pasando previamente por onde hoxe en día se localiza o aeroporto denominado honoríficamente como Peinador.

Coche baixando por Antonio Palacios no Porriño. Foto: Sociedad Amigos Tranvía de Vigo.

A sociedade Tranvía de Mondariz a Vigo constitúese no ano 1913 coa finalidade de ser quen explote esta liña. No ano 1960 foi absorvida por Tranvías Eléctricos de Vigo. El tramo Vigo-Porriño se abre al servicio público el 14 de Marzo de 1920 y la inauguración oficial será el 20 del mismo mes.

Adxuntamos unha narración de Joaquín Diz Tato para a revista O Tranvía, mítica xa, a cal explica dunha forma moi sintética pero evocadora a importancia que tivo o tranvía no val da Louriña:

“O primeiro tranvía saía de O Porriño ás cinco da mañá. Os viaxeiros, na súa maioria, eran leiteiras e panadeiras que ían vender os seus productos a Vigo: empregados da “fábrica de cristal” (factoría Alvarez) e veciños de Cans que levaban piñas e sacos de leña para vender en Vigo. Debido á abondosa mercancía, se lle acoplaba a “jardinera”. As paradas de O Porriño eran: “Calle Nueva”, “Central” e “Cobas”, onde o tranvía se internaba no monte e saía en Sanguiñeda. Naquel mundo sen presas, viaxar no tranvía era un placer. A hora e tres cuartos ou ás dúas horas que duraba o traxecto, daba tempo para todo: para durmir a sesta, para facer novas amizades, para tomar unhas chiquitas co conductor e o cobrador nas “paradas técnicas”, e incluso, para se votar unha noiva… O día 13 de Febreiro de 1967 cruzou as rúas da nosa vila, por última vez, o “tranvía de Porriño”. Esta vez non levaba a remolque a típica “jardinera”, senón todo un mundo de ilusións, de recordos, de nostalxias…”

A razón de ser.

Hoxe póñame duas gotiñas, por favor, que o tema ven algo mareadiño. Imos a ver, eu penso que todos temos unha razón de ser, algo que explique a nosa presencia neste mundo, característica esta tamén extensible as cousas. Pois ben a razón de ser das vilas e das cidades é a concentración de servicios e, por suposto, o acceso ó comercio. Ninguén de nos pagaría media vida de traballo por vivir nun piso de noventa metros cuadrados se non fose polas comodidades que ofrece a vida nas concentración urbanas. Por iso considero que entre as responsabilidades dunha administración, ben sexa local ou non, está a de velar polo eficiente funcionamiento das vilas e das cidades como lugares onde a xente vai a mercar.

Agora ben unha cousa é que dende as administracións se trate de cuidar, de mimar esa razón de ser, o cal supón falar e atender as inquedanzas es as propostas que os comerciantes poñan por diante. Pero outra cousa é que se perda o sentido que debe ter toda acción política que non é outro máis ca o interese xeral.
Se coa reforma do tráfico que recentemente se fixo polas rúas do Porriño conseguimos dotar de maior fluidez ó mesmo, eliminamos contaminación acústica e gañamos espazo para os peóns; eu penso que é unha medida que se acerca bastante ó interese xeral. Xa sei amigo/a, xa sei o que estas pensando, que si un sentido único para alá en lugar de para acá, que si demasiados puntos de carga e descarga…

Todo é mellorable, estou dacordo, pero que ninguén trate de disociar o beneficio do peón do interese dos comerciantes –coma se un non tivera que ver co outro- porque estaremos adoptando un modelo de cidade errático. Facédeme caso, en Europa fai un século que superaron este debate. Como dixo Palacios “Vigo será unha aldea invivible”, nos ainda estamos a tempo.

(Artículo aparecido no xornal A Peneira da Louriña no mes de Maio de 2006)